اهميت مقابله با خوردگي ميكروبي در ايران
خوردگي ميكروبي20 درصد كل موارد مربوط به خوردگي را شامل ميشود. اين نوع خوردگي نيز همانند ساير انواع خوردگي, خسارتهاي اقتصادي و زيستمحيطي فراواني به بار ميآورد. از جمله از نظر اقتصادي، ضرر ساليانة وارده از طرف خوردگي ميكروبي به صنايع آمريكا، بين 30 تا 50 ميليارد دلار بوده است. از نظر خسارتهاي زيست محيطي، به طور نمونه ميتوان به خسارتهاي ناشي از فعاليتهاي باكتريهاي SRB يا Sulphate Reducing Bacteria اشاره كرد. بر طبق آمارها، تركيبات گوگردي ناشي از فعاليت اين باكتريها، باعث اتلاف هزاران ماهي در سواحل انگلستان در سال 1994 ميلادي شده است. اين تركيبات همچنين ميتواند باعث سوختگي شيميايي برنجزارها و حتي مسموميت كارگران، بهخصوص در نقاطي مانند تأسيسات فاضلاب گردد.
اصولاً در هر سيستمي كه با آب سروكار دارد احتمال زيادي براي وقوع خوردگي ميكروبي وجود دارد. اين نوع خوردگي در همه جا يافت ميشود از قبيل:
الف) محيطهاي طبيعي:
1- خاك: در هر 1200 متر مكعب خاك ممكن است تا 5 تن باكتري وجود داشته باشد كه اين شامل باكتريهاي مضر نيز ميشود. بنابراين تأسيساتي مانند لولههاي انتقال آب، سوخت و گاز كه روي خاك يا درون آن قرار دارند در معرض خطر بالقوه خوردگي ميكروبي هستند
2-آب: رسوبات موجود در آب رودخانهها و درياها محيطهاي مناسب براي رشد و تكثير ميكروارگانيزمها هستند اين ميكروارگانيزمها ميتوانند در سازههاي دريايي از قبيل پايههاي دكلهاي حفاري، بدنه كشتيها و قسمتهاي فلزي و يا غيرفلزي كه در تماس با آب هستند ايجاد مشكلات اساسي نمايند. بر طبق بررسيهاي جديد، حتي پليمرها مثلاً پلي اورتانها نيز از اثرات تجمع ميكروبي در امان نيستند. تيرهاي چوبي بعنوان كامپوزيتهاي طبيعي نيز در نتيجه فرسايش جلبلكها و قارچهاي پوساننده چوب ميتوانند دچار انواع پوسيدگيها شوند.
ب) محيطهاي صنعتي
:صنايع و قطعات صنعتي زير، در معرض خوردگي زيادي هستند:
- صنعت نفت و پتروشيمي
- كشتيسازي و سازههاي دريايي
- كاغذسازي
- موتور هواپيما
- قسمتهاي مختلف انواع نيروگاههاي فسيلي يا اتمي و
- كليه قطعات جوش داده شده
نمونهاي از استعدادهاي كشور براي خوردگي ميكروبي:
چنانچه گفته شد آب دريا تنها حاوي تركيبات شيميايي نظير كلريدسديم كه باعث خوردگي هستند نميباشد و ميكروارگانيزمهاي دريايي، خود يكي از عوامل مهم خوردگي هستند. وجود موادي همچون اكسيژن، دياكسيد كربن و سولفيد هيدروژن در آب، محيط مناسبي براي رشد ميكروارگانيزمهاي مضري مانند SRB فراهم ميكندنكتة مهم آن است كه مواد مذكور در واقع اجزاء فرعي آب دريا هستند و مقدار آنها در مناطق مختلف دنيا و حتي در زمانهاي مختلف متفاوت است. به عنوان نمونه طبق مطالعات و بررسيهاي انجام شده توسط پژوهشگاه صنعت نفت، شرايط محيطي باعث شده است كه باكتري مضر SRB در مناطق زير به وفور يافت شود:
1- اطراف درياچه نمك قم
2- آب خليج فارس (در عمق 35 متري) و جزيرههاي سيري و خارك
3- آب درياي خزر (در نواحي آستارا و انزلي)
4- آب رودخانههاي اروند، بهمنشير، كارون و قره سر
5- آب چاه پالايشگاههاي كرمانشاه و تبريز و آب آزمايشگاه و آموزشگاه پالايشگاه آبادان
برخي راههاي مقابله با خورگي ميكروبي:
استفاده از مواد مقاوم در مقابل خوردگي، روكشهاي محافظ بر روي سطوح فلز، آسترهاي روئين، تميز كردن سطوح، استفاده از روشهاي بازرسي غير مخرب و استفاده از ميكروبكشها, از روشهاي معمول مقابله با خوردگي هستند. برخي عوامل مانند غلظت اكسيژن، دما و PH, تأثير بسياري بر ميزان خوردگي ميكروبي دارند كه كنترل آنها ميتواند مفيد باشد. مثلاً اگر بتوان PH محيط را تا 10 افزايش داد، كاهش خوردگي ميكروبي چشمگير خواهد بود.
استفاده از تكنولوژيهاي جديد در مقابله با خوردگي ميكروبي نيز رويكردي است كه جديداً به آن توجه شده است. بعنوان مثال بيوتكنولوژي ميتواند در اين زمينه بسيار مؤثر باشد. همچنين با استفاده از نانوتكنولوژي ميتوان به روكشهايي دست يافت كه محافظت از سطح فلزات را بسيار بهتر از قبل انجام دهد.
+ نوشته شده در چهارشنبه بیست و ششم اسفند ۱۳۸۸ ساعت 11:13 توسط کریم ایرانی
|